Türkiye İnsani Gelişme Endeksi’nde 71. oldu

21.Mar.2017

Türkiye’nin 2015 İnsani Gelişme Endeksi (İGE) değeri 0.767 oldu. Bu değerle Türkiye, yüksek insani gelişme kategorisinde yer aldı ve 188 ülke ve bölge arasında 71. oldu.

Türkiye 2015 raporunda yer alan İGE’de 0.761 puan ile 188 ülke ve bölge içinde 72. sırada yer almıştı. 2016 raporundaki İGE’de ise 0.767 puanla 188 ülke ve bölge arasında 71. sırada yer aldı. Aynı sıralamayı Venezuela (Bolivar Cumhuriyeti) ile paylaştı.

1990-2015 yılları arasında ise Türkiye’nin İGE değeri 0,576’dan 0,767’ye yükseldi. Bu, toplamda %33,2’lik bir artış anlamına geliyor.

1990-2015 yılları arasında Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi 11,2 yıl; ortalama öğrenim süresi 3,7 yıl ve beklenen öğrenim süresi 5,7 yıl arttı.

Türkiye’de kişi başına Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) 1990-2015 yılları arasında yaklaşık %78,2 oranında bir artış gösterdi.

Avrupa ve Orta Asya ülkeleri ile kıyaslama

Türkiye’nin 2015 yılında 0,767 düzeyinde olan İGE değeri, yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkeler için ortalama 0,744 ve ayrıca Avrupa ve Orta Asya ülkelerinin 0,748 olarak hesaplanan insani gelişme değerinin üzerinde oldu.

Eşitsizlik hesaba katıldığında Türkiye’nin İGE değeri %15,8’lik bir kayba uğruyor

Türkiye’nin 2015’teki İGE değeri 0,767 oldu. Ancak insani gelişmede eşitsizlik farkı düşüldüğünde, Türkiye’nin değeri boyut endekslerinin dağılımındaki eşitsizliğe bağlı olarak %15,8’lik bir kayıpla 0,641’e düşüyor.

Azerbaycan ve Sırbistan’ın eşitsizlik nedeniyle puan kayıpları ise sırasıyla %13,2 ve 11,2 düzeylerinde. Yüksek İGE ülkelerinin eşitsizlik nedeniyle kaybı ortalama %20,0 iken, Avrupa ve Orta Asya’da bu oran %12,7. Türkiye’nin insani eşitsizlik katsayısı da %15,8 düzeyinde.

2015 İGR’de 161 ülke için Cinsiyet Dayalı Gelişme Endeksi (CDGE) değerleri hesaplandı. Türkiye’de 2015 kadın İGE değeri 0,724 iken, erkek İGE değeri 0,797 olarak ölçüldü ve bu durum sonucunda CDGE değeri 0,908 olarak hesaplandı; bu sonuca göre Türkiye Azerbaycan ve Sırbistan ile 4. Gruba girmiş oldu.

Türkiye, 2015 Cinsiyet Eşitsizliği Endeksinde (TCEE) ,328’lik TCEE değeriyle 159 ülke arasında 69. sırada yer aldı. Türkiye’de parlamentodaki kadın milletvekili oranı %14,9. Yetişkin kadınlar arasında en az orta öğrenim görmüş olanların oranı %43,5 iken, bu oran erkeklerde %64,8 olarak göze çarpıyor.

Her 100.000 canlı doğumda 16 kadın hayatını kaybediyor ve ergenler arasındaki doğurganlık oranı ise 15-19 yaşları arasındaki her 1000 kadında 27,6 olarak dikkati çekiyor.

Kadınların işgücü piyasasına katılım oranı %30,4 iken, erkeklerde %71,4 düzeyinde seyrediyor.

2016 İnsani Gelişme Raporu ‘Evrensellik kavramına odaklanıyor

2016 İnsani Gelişme Raporu, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 1990 yılından bu yana başlıca gelişme sorunları, eğilimleri ve politikalarına ilişkin bağımsız, analitik ve ampirik temelli tartışmalar olarak yayınlanan küresel İnsani Gelişme Raporları serisinin en yenisidir.

Dünya liderlerinin 2015 yılında, 2030 Gündeminin temel zeminini teşkil eden, hiç kimseyi dışlamayan bir gelişme yolculuğunu taahhüt etmeleri tesadüf eseri değil, bilinçli bir karar ile oldu. İşte bu evrensel arzuyu yansıtmak amacıyla, Herkes İçin İnsani Gelişme, 2016 İnsani Gelişme Raporu’nun teması olarak seçildi.

Rapor iki temel soruyu gündeme getiriyor: İnsani gelişmenin ilerlemesinde kimler dışlanıyor ve bu nasıl, niçin oluyor?

Evrenselliğin önündeki engeller arasında yoksunluk ve eşitsizlikler, ayrımcılık ve dışlama, sosyal norm ve değerler, önyargı ve hoşgörüsüzlük vardır.

Rapor, herkes için insani gelişmenin sağlanmasında, dışlanmışların yaşadığı yoksunlukların nitelik ve nedenlerinin tespit edilmesinin kendi başına yeterli olmadığını ileri sürerken, ulusal politikaların küresel düzeyde atılacak adımlar ile tamamlanması gerektiğine de işaret ediyor.

İGR, evrensellik ilkesini paylaşarak ve aşırı yoksulluğun ortadan kaldırılması, açlığın sona erdirilmesi ve sürdürülebilirlik konusunun vurgulanması gibi temel alanlara yoğunlaşmak suretiyle 2030 Gündemi’ni tamamlıyor. 

RAPOR HAKKINDA:

İnsani gelişme, sadece ekonomilerin zenginliğinin değil, insan hayatlarının zenginliğinin de artırılmasına odaklanan bir kavram. Bu yaklaşım, insanlara ve onlara sunulan seçenekler ile fırsatlara odaklanıyor. İnsani Gelişme Raporları, bu yaklaşımı insanlığın sürdürülebilir ilerlemeyi sağlama yolunda karşı karşıya olduğu en acil güçlüklerin bir kısmının analiz edilmesinde kullanıyor. Daha fazla bilgi için: http://hdr.undp.org/en

İletişim Bilgileri

Faik Uyanık

İletişim Koordinatörü

faik.uyanik@undp.org

+90 312 454 1100

 

Ömer Kavuk

İletişim Asistanı

omer.kavuk@undp.org

+90 531 373 3531

UNDP Dünyada

Buradasınız UNDP Türkiye 
Git UNDP Global