Çoruh Vadisi’nin Gizli Cevheri, Uzundere’ye Hoşgeldiniz

Firdevs, Çoruh Vadisi’nin küçük bir kasabası Uzundere’de yaşayan genç bir kadın. İş bulmak için memleketinden ayrılmasından beş yıl sonra, eve dönmek için bir fırsat yakaladı. Şimdi, Firdevs ve arkadaşları kadınlar tarafından yönetilen bir kurumda, ev yapımı ürünleri satarak ekonomiye katkı sağlamak ve artan turizm faaliyetlerinde yeni fırsatlar yaratmak için çalışıyor.

Uzundere ve çevresinin doğal zenginliğine ve çeşitli kültürel değerlerine rağmen, alternatif kırsal gelir kaynakları (kırsal turizm, gibi) bölgede gelişmiş değil. Girişimci ruhunun azlığı ve girişimci kişi ya da toplulukları destekleyecek mekanizmaların eksikliği, yerel turizm sektörünün gelişmesini engelliyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) 2007’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ve özel sektör şirketi Efes’in ortaklığıyla Doğu Anadolu Turizm Geliştirme Projesi (DATUR)’ni başlattı.

Projenin hedefi, Çoruh Vadisi’ni alternatif turizmin başlıca duraklarından biri haline getirmek, turizmin gelişmesi yolunda iyi bir örnek teşkil etmesini sağlamak ve yöre halkının hayat standartlarını, iş alanlarını ve gelir seviyesini yükselmesine destek sağlamaktı. Uzundere bu girişimde, seçilen üç öncü bölgeden bir tanesiydi.

Öne çıkanlar

  • Üç yeni yerel sivil toplum örgütü (Turizm/Gençlik ve Spor/Kadınlar) ve bir yerel kooperatif kuruldu.
  • 25 aile pansiyonu, 128 yeni yatak, 8 yeni turizm tesisi kuruldu.
  • Kadınların ekonomik ve sosyal yaşama katılımı arttı. Bir seramik atölyesi kuruldu. 50’den fazla kadın üretici, restoran görevlisi, seramik hediyelik eşya üreticileri, kesme çiçek üreticileri ve aile pansiyon işletmecileri olarak istihdam edildi.
  • 350 km trekking yolu, 280 km dağ bisikleti yolu, üç farklı nehirde 60 km rafting yolu, kuş izleme noktaları ve yolları, 5 tarihi eser, iki flora ve yabani meyve envanterleri ve yerel gastronomi (yerel tarifler) yerel halk ve otoriteler tarafından düzenlendi ve bir araya getirildi.
  • 10 farklı broşür ve kitapçık, iki internet sitesi doğal ve kültürel değerlerini göstermek amacıyla hazırlandı (datur.com / choruh.com).
  • 15 yeni turizm acentesi Çoruh Vadisi’ni tur programlarına ekledi ve var olan altı acenta bölgede kalma sürelerini uzattı.
  • DATUR ile başlayan faaliyetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak adına, projenin yerel ortakları ulusal ve uluslararası fonlar ile finanse edilen, 1.2 milyon ABD doları değerinde 8 farklı kalkınma projesi başlattı.

Proje başladığında, Uzundere’de turizm amaçlı konaklama imkanı bulunmuyordu ve restoran ve kamp alanı gibi, günübirlik tesisler de yetersizdi. Yerel otoritelerin bölgede turizmi geliştirmeye ilgisi olsa da, bu geliştirme, fiziksel bir uygulama gerektiren bir problem olarak görülüyordu. Beşeri ve sosyal kapasiteler ihmal ediliyordu.

UNDP hem turizm ürünlerinin geliştirilmesi ve tanıtımını kapsayan bir strateji uyguladı hem de katılımcı yöntemlerle toplum temelli kapasite geliştirme uygulamaları yürüttü.  

Emek yoğun ve küçük ölçekli bazı kapasite geliştirme faaliyetleri desteklendi:

·         Açıkhavada yapılacak etkinlikler için yerel rehberlerin eğitimi (trekking, tırmanma, bisiklet, rafting, kano, kuş izleme, kelebek izleme, fotosafari),

·         Gelir yaratacak faaliyetlerde kadın satıcılar (ev yemekleri yapımı, çiçekler, hediyelik eşyalar vb.),

·         Aile pansiyonlarının kurulması (Bed and Breakfasts),

·         Hizmet kalitesi ve iş gücü becerilerinin iyileştirilmesi (restoranlar, yerel kahveler, kamp alanları).

UNDP bu girişimde ulusal ve yerel paydaşları bir araya getirerek katalizör rolü oynamıştır. UNDP’nin bu rolü aynı zamanda ihtiyaçların belirlenmesini, teknik desteğin sağlanmasını ve turizmin yerel ekonomik kalkınmayı etkin olarak sağlaması için uluslararası bilgi ve deneyimin aktarılmasını gerektiriyor.

Projenin paydaşlarından olan Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu projeyi Türkiye’deki ilk “toplum temelli turizm geliştirme teşebbüsü” olarak görüyor. Bakanlık projeyi, projenin bir emsal olması ve sonrasında uygulanacak projelerle tekrarlanması ve geliştirilmesi için destekledi.

Özel sektör ortağı, Efes projeye maddi destek sağladı ve Çoruh Vadisi’ne ve turizm gücüne dair geniş kapsamlı bir tanıtım yürüttü.

Yerel otoriteler, sivil toplum örgütleri ve yerel turizm kurumlarından oluşan projenin yerel ortakları proje faaliyetlerinin uygulanmasında ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasında önemli roller üstlendiler.

Firdevs, Uzundere’de, yeni kurulan ve kadınlar tarafından idame ettirilen yerel derneğin başına 2009’da geçti. 2011’den beri seramik hediyelik eşya atölyesini işletmekteydi. 11 Kasım 2011’de “One Day on Earth” belgeseli film çekiminde “Şimdi bir işim var; şimdi Uzundere’deki kadınların işleri var.” dedi.

UNDP Dünyada

Buradasınız UNDP Türkiye 
Git UNDP Global