Türkiye’de modaya uygun kalkınma

2009 yılında Türkiye’deki kadın girişimciler, moda sanayisinin yardımı ile yenilikçi bir hazır giyim markası yarattılar. Bu yenilikçi girişim, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki kadınların ekonomik açıdan desteklenmesini amaçlıyordu.

Argande olarak adlandırılan bu girişim, “Güneydoğu Anadolu’da Kadının Güçlendirilmesinde Yenilikler” projesi kapsamında GAP Bölge Kalkınma İdaresi, UNDP ve İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı tarafından destekleniyor.

Bölgesel hazır giyim markası Argande, ismini antik Mezopotamya’nın güzel hükümdarı ve tanrıçasından alıyor.

Öne çıkanlar

  • Projenin ilk aşamasında 44 Çok Amaçlı Toplum Merkezi’ne (ÇATOM) ve 10 yerel girişime kapasite geliştirme, pazar bağlantısı oluşturma, ekipman ve hammadde alımı gibi konularda destek sağlandı.
  • 2008-2012 döneminde 3,700 kadın, proje tarafından desteklenen aktivitelerle gelir elde etti.
  • Bölgesel bir hazır giyim markası olan Argande'nin kurulmasıyla 40 kadına istihdam, 150’den fazla kadına ise parça bazlı gelir elde etme imkânı sağlandı.

Argande atölyesinde çalışan Fatma Ş. şöyle diyor: “Argande olmadan önce ve Argande’yle çok şeyler değişti benim hayatımda. Çocuklarımı okutuyorum her şeyden önce. Evimi ayırdım. Doğu’da öyle boşanıp da çocuklarına bakan, ayaklarının üzerinde duran çok az kadın bulunur. Ben bunların hepsini başaracağıma inandım o anda. Yapacağım, başaracağım, ayaklarımın üstünde duracağım ve bunu bütün hepsi desteklerle tabii ki de. Desteklerle insanın olan özgüveni oluyor. Başarma gücü oluyor.”

Fatma, Argande ile tanıştıktan sonra hayatı her anlamda değişen pek çok bölge kadınından biri.

Türkiye'nin sergilediği güçlü ekonomik performansa karşın, kadınların ekonomik hayata ve karar alma mekanizmalarına katılımı ülkenin Binyıl Kalkınma Hedeflerine ulaşmasında hala önemli bir engel.

Türkiye nüfusunun yüzde 49,8’i kadın, fakat kadınların istihdama katılım oranı sadece yüzde 29,5 ve bu oran Güneydoğu Anadolu’da yüzde 9,8’e düşüyor.

Türkiye’de çalışan kadınların üçte biri ücretsiz aile işçisi. Kayıtlı olarak çalıştıklarında dahi çalışan kadınların çoğu, erkeklere göre daha düşük ücret alıyor, daha düşük sosyal statüde, daha az güvenle ve korumayla yaşıyorlar.

Türkiye’nin tanınmış modacıları tarafından desteklenen projede, Argande koleksiyonlarını üreten kadınlar tasarımlarında efsaneleri, bahar şenlikleri, düğünleri ve doğası ile zengin bir kültürü içinde barındıran Anadolu’nun geleneksel motiflerinden ilham alıyorlar.

Bölgedeki kadın girişimciler yerel motiflerle üretim tekniklerini birleştirmek için teknik eğitimler ve iş yönetimi desteği aldılar. Sonrasında yapılan tasarımlar, Mardin ve Batman’da bulunan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerindeki atölyelerde üretildi.

Argande’nin ilk koleksiyonu, Şubat 2010’dan yapılan İstanbul Moda Haftasında sergilendi. O zamandan bu yana Argande 7 koleksiyon üretti.

Mart 2013’te Argande, Mercedes-Benz Moda Haftası İstanbul’da son koleksiyonunu sergileyerek moda haftalarında dördüncü kez boy göstermiş oldu.

Türkiye’nin en büyük hazır giyim markalarından MUDO, Argande’yi kurulduğu ilk günden beri destekliyor. Argande koleksiyonları, İstanbul, Ankara, Bursa ve Antalya’da bulunan seçkin MUDO mağazalarında satılıyor.

MUDO Yönetim Kurulu’ndan Ömer Taviloğlu proje ile ilgili şunları söylüyor: “Proje, Güneydoğu Anadolu’daki yüzlerce kadının hayatını değiştirdi. Elinizde sadece tasarımcıların yaptığı iyi ürünler yok, aynı zamanda iyi bir iş yaptığınızın bilinci de var. Biz bu işte hiçbir şekilde kar amacı gütmüyoruz ve ücret talep etmiyoruz.”

2012 yılında ise Markafoni Argande destekçileri arasına katıldı ve Argande ürünlerini çevrimiçi pazarlamayla satışa çıkardı.

Moda tasarımcısı Hatice Gökçe, Argande’nin gönüllü Tasarım Koordinatörü. Hatice Gökçe, Argande ile dokuma kutnu ve yüzde yüz yün dokuma şalşepik gibi unutulan geleneksel kumaşların yeniden kullanılmaya başlandığını belirtiyor.

Gökçe şunları söylüyor: “Şelşepik çok özel bir kumaş. Bu kumaşı üreten Şırnak’ta toplam dört zanaatkâr vardı. Argande ile bu sayı 20’ye yükseldi.”

Argande’nin pek çok destekçisi var. Şimdiye kadar, 22 moda tasarımcısı Argande koleksiyonlarına katkıda bulundu ve Türkiye’nin ünlü mankenleri Argande defilelerinde ve kataloglarında boy gösterdi.

Koreografiden iletişim faaliyetlerine moda endüstrisinden pek çok kişi ve kuruluş projeye gönüllü olarak, hiç bir ücret talep etmeden destek verdi.

Çekimlerden ne fotoğrafçının ne de marka yüzünün para aldığını söyleyen ve projeye katılan herkesin gönüllü katkıda bulunduğunu belirten proje müdürü Gönül Sulargil, “Atölyelerdeki makineleri projeden bize ayrılan bütçe ile aldık. Bu projenin dünyada bir eşi daha yok. Şimdi ise bunun sürdürülebilirliğini sağlamaya çalışıyoruz” diyor.

“Güneydoğu Anadolu’da Kadının Güçlendirilmesinde Yenilikler” projesinin ilk aşaması 2012 yılında tamamlandı. İlk aşamada, 40 kadın istihdam edildi ve 150’den fazla kadına ise parça bazlı gelir elde etme imkânı sağlandı.

İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı’nın finansman desteği ile projenin ikinci aşaması kısa bir süre önce başlatıldı. İkinci aşamada, istihdam ve gelir getirme fırsatlarının arttırılması ile Güneydoğu Anadolu’daki kadınların ekonomik ve toplumsal olarak güçlendirilmesi amaçlanıyor.

İkinci aşama, aynı zamanda, birinci aşamada desteklenen girişimlerin sürdürülebilirliğini sağlayarak kadının güçlendirilmesi konusundaki politika süreçlerini destekleyecek bilginin üretilip paylaşılmasına vurgu yapılıyor.

UNDP Dünyada

Buradasınız UNDP Türkiye 
Git UNDP Global