6 Çevresel sürdürülebilirliği sağlama

Dünyada son durum


Fotoğraf: Salih Güler

İnsanların varlığı, korunan alanların sağladığı ya da geliştirdiği hizmetlere ve doğal kaynaklara bağlıdır. Günümüzde dünyadaki kıyı alanlarından yalnızca yüzde 14,6'sı korunuyor.

Geliştirilmiş su ve sanitasyon tesislerinin yetersizliği, çoğunlukla kırsal alanlar ve yoksullukla ilgili bir olgudur.

Ormanların yok edilmesi biyolojik çeşitliliği ve temiz suya erişimi azaltır ve toprak kayması ile karbon dioksit salımını artırır. Çoğunlukla büyük ekonomik varlıkların yok olması ve kırsal toplulukların, yerlilerin ve kadınların geçim kaynağı fırsatlarını kaybetmeliriyle sonuçlanıyor.

Görülen ilerlemelere rağmen, şehirleşmenin hızla artmasından dolayı gecekondu sakinlerinin sayısı artmaya devam ediyor.

Türkiye'de son durum


Fotoğraf: Deniz Dalak

Türkiye’de 1980’li yılların sonlarından itibaren çevresel konularda bilinç düzenli olarak artıyor. Çevresel sorunlarla ilgili olarak yeni kanunlar koyma ve sorun çözme yaklaşımının kurumsallaşması konusunda ilerleme kaydedildi.

Ancak bu olumlu gelişmelere rağmen çevresel yönetim sistemlerinin uygulamasında bazı eksiklikler var. Şu anda Türk yasal yapısının çevreyle ilgili bölümleri Avrupa Birliği yönergelerini de dahil edecek şekilde önemli değişikliklerden geçiyor.

Bu değişiklikler çevrenin gelişmesine uzun vadede katkı sağlayacak. Türkiye, Montreal Protokolü’nün Beşinci Maddesi gereği kloroflorokarbonların (CFCs) kullanımını, anlaşmaya taraf olan birçok ülkeden önde durdurdu ve buna bağlı olarak 1997 yılında UNDP’den özel başarı ödülü aldı.

Güvenli içme suyu konusunda son veriler güvenli içme suyuna erişimin 1994-2008 yılları arasında yüzde 83.1’den yüzde 97.8’e çıktığını gösteriyor. 

Kara ve deniz koruma alanlarının oranı 2008 yılında yüzde 5.05 oldu. TÜİK verilerine göre Türkiye'nin CO2 salımı 2009 yılında 299,105 ton oldu. Ancak Türkiye’nin hala çevresel politikalarını, ekonomik ve sosyal politikalarına dahil etmesi gerekiyor.


1.25 yıl
sonra
BKH için süremiz doluyor

1990 2015
Öne çıkanlar
  • 1990’dan beri karbondioksit (CO2)  salımı yüzde 46 oranında bir artış gösterdi.
  • Deniz balık ürünlerinin yaklaşık üçte biri aşırı tüketime maruz kaldı.
  • Koruma bölgelerindeki artışa rağmen, birçok türün nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya.
  • 1990’dan beri 2,1 milyardan fazla kişi güvenilir ve temiz su kaynaklarına ve yaklaşık 1,9 milyar kişi iyileştirilmiş sıhhi tesisatlara ulaştı.
  • Gelişmekte olan ülkelerde, yaklaşık 860 milyon kişi yoksul mahallelerde yaşıyor. 

Kaynak: 2013 Binyıl Kalkınma Hedefleri raporu

BKH 7 için hedefler
  1. Sürdürülebilir kalkınma ilkelerini ülke politikaları ve programları ile bütünleştirmek ve çevresel kaynakların yokoluşunu tersine çevirmek
  2. 2010 Yılına Kadar Önemli Bir Oranda Düşüş Sağlayarak Bioçeşitlilik Kaybını Azaltmak
    • Ormanların kapladığı alan ve soyu tükenme tehlikesi yaşayan türlerin oranı
    • Karbon Dioksit Emisyonları (Toplam ve Kişi Başına)
    • Ozon tüketen maddelerin kullanımı
    • Güvenli biyolojik sınırlar içindeki balık stoklarının oranı
    • Toplam kullanılmış su oranı
    • Korunan Karasal ve Denizel Alanların Oranı
  3. 2015 yılına kadar güvenli içme suyuna ve temel atık sistemine erişimi olmayan nüfusun oranının yarı yarıya azaltılması
    • İyileştirilmiş içme suyu kaynağı kullanan nüfusun oranı
    • İyileştirilmiş Atık Su Sistemi Kullanan Nüfusun Oran
  4. Gecekondularda yaşayan en az 100 milyon kişinin hayatlarının 2020'ye kadar iyileştirilmesi
    • Gecekondu semtlerinde yaşayan kent nüfusunun oranı