Türkiye hakkında

0.33

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi

14.9%

Kadınların meclisteki temsil oranı

30.4%

Kadınların işgücüne katılım oranı (2015)

4.2

Kişi başına düşen karbon salımı (metrik ton)

0.4%

Resmi Kalkınma Yardımlarının Gayrisafi Milli Hasıladaki oranı

Giriş

 Boğaziçi Köprüsü, İstanbul

Türkiye Cumhuriyeti, Güneydoğu Avrupa’da Doğu Trakya ve Batı Asya’da Anadolu üzerinde konumlanıyor.

Güneyde Akdeniz, kuzeyde Karadeniz ve batıda da Ege Denizi ile çevrili.

Türkiye’nin sekiz sınır komşusu var. Bunlar: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, İran, Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Suriye ve Irak.

Türkiye, son yıllarda istikrarlı bir ekonomik büyüme ve insani gelişmede güçlü bir ilerleme sağladı.

Türkiye’nin modern sanayi ve ticaret ile geleneksel tarım sektörünün birlikteliğinden oluşan dinamik ekonomisi, büyüklük itibariyle dünyada 17. sırada. Türkiye aynı zamanda en hızlı büyüme oranına sahip ülkelerden biri.

Güçlükler

2016 İnsani Gelişme Raporu’na göre, Türkiye’nin İnsani Gelişme Endeksi değeri 0,767 oldu. Türkiye, bu endeks değeri ile ‘Yüksek İnsani Gelişme’ kategorisine dahil oldu ve 188 ülke ve bölge arasında 71. sırada yer aldı.

Ancak insani gelişmede eşitsizlik farkı düşüldüğünde, Türkiye’nin değeri boyut endekslerinin dağılımındaki eşitsizliğe bağlı olarak yüzde 12,2’lik bir kayıpla 0,645’e iniyor.

2016 İnsani Gelişme Raporu’nda kullanılan bir diğer endeks de toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikleri yansıtan Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (TCEE).

Türkiye, 2015 endeksinde 0,328’lik TCEE değeriyle 155 ülke arasında 71. sırada yer aldı.

Türkiye’de parlamentodaki sandalyelerin yüzde 14,9’unda kadın milletvekilleri oturuyor.

Yetişkin kadınlar arasında en az orta öğrenim görmüş olanların oranı yüzde 43,5 iken, bu oran erkeklerde yüzde 64,8 olarak göze çarpıyor. Her 100 bin canlı doğumda 16 kadın hayatını kaybediyor ve bebek ölüm hızıysa 1000 canlı doğum başına yüzde 11,6 olarak dikkati çekiyor.

Kadınların iş gücü piyasasına katılımı yüzde 30,4 iken, erkeklerin katılım oranı yüzde 71,4 oranında seyrediyor.

Türkiye’nin, İnsani Gelişme Endeksi ve Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi’nde daha üst sıralarda yer almak için çalışmalarını, 2015 yılı için 7,9 yıl olan ortalama okullaşma süresini yükseltmek ve kadının siyaset ve istihdamda temsilini artırmak üzerine yoğunlaşması gerekiyor.

Elde edilen başarılar

2000 yılından bu yana Türkiye, Binyıl Kalkınma Hedefleri’nde büyük bir ilerleme kaydetti.

Aşırı yoksulluk sınırı olarak belirlenen günlük 1 doların altında yaşayanların oranı 1994’te yüzde 1.1, 2002’de yüzde 0.2 iken 2006 yılında bu oran sıfırlandı.

Kişi başı günlük harcaması, cari satınalma gücü paritesine (SGP) göre 2,15 doların altında kalan fert oranı 2011 yılında %0,14 iken, bu oran 2012 yılında % 0,06 olarak tahmin edildi.

Yoksulluk sınırı, cari SGP’ye göre 4,3 dolar olarak alındığında ise 2011 yılında %2,79 olan yoksulluk oranı, 2012 yılında %2,27 oldu.

Bunun yanında gıda yoksulluğu oranı da görece düşük bir seviyede seyrediyor.

Türkiye, aynı zamanda, ilköğretime kayıtta cinsiyet eşitliğini hemen hemen sağladı ve çocuk ve anne ölümlerinin azaltılmasında önemli ilerlemeler kaydetti.

İlköğretime kayıt oranı yüzde 98.7 olan Türkiye, ‘Herkes için evrensel ilköğretimi sağlamak’ hedefini 2015 yılından önce neredeyse tamamlamış olsa da, 15-24 yaş grubundaki okuma yazma oranı halâ yüzde 97.

Tarihçe

Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923 tarihinde kuruldu ve ülkenin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk oldu.

Türkiye, Avrupa Konseyi, NATO, OECD, AGİT gibi kurumların yanı sıra güçlü ekonomilere sahip ülkelerden oluşan G-20 topluluğunun da bir üyesi.

Türkiye'nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik müzakereleri 2005 yılında başladı.

Türkiye ile ilgili diğer istatistikler

Doğumda ortalama yaşam beklentisi

75,5

Ortalama eğitim görme süresi

 7,9

Eğitim görme süresi beklentisi

14,6

Kişi başına düşen Gayrisafi milli gelir (2016 SGP$)

11.180

Kadınların iş gücüne katılım oranı (% 15 yaş ve üstü)

30,4

Sağlığa yapılan kamu harcamaları (Gayri safi yurtiçi hasıla'nın yüzdesi, 2015)

4,2

Eğitime yapılan kamu harcamaları (Gayri safi yurtiçi hasıla'nın yüzdesi, 2015)

2,6

Yetişkinler arasında okuma yazma oranı (%, 15 yaş ve üstü)

95

Nüfusun en az ortaöğretimi tamamlamış yüzdesi (%, 25 yaş ve üstü, 2015)

54

Nüfusun istihdama oranı (%, 25 yaş ve üstü, 2015)

45,1

Genç işsizliği (%, 15-24 yaş arası, 2008-2015)

16,4

Enerji tedariği: Yenilenebilir Enerjiler (2015, toplamın yüzdesi)

12,8

Kişi başına düşen karbondioksit salımı (2015, ton)

4,2

Doğal kaynakların tükenmesi (Gayrisafi milli hasılanın yüzdesi, 2008-2015) 0,3

Ormanlık alan (2012, toplam alanın yüzdesi)

15,2

2030 yılındaki tahmini nüfus (milyon)

86.8

Yıllık nüfus artışı (%) (2010-2015)

1.2

Toplam doğurganlık oranı (bir kadın başına düşen doğum sayısı, 2010-2015)

2.1

* Burada kullanılan tüm istatistikler 2016 İnsani Gelişme Raporu'ndan alınmıştır.

UNDP Dünyada

Buradasınız UNDP Türkiye 
Git UNDP Global